AYT fizikte grafik sorusu, çizginin şeklini tanımaktan daha fazlasını ister. Aynı doğrusal çizgi konum–zaman grafiğinde sabit hızı, hız–zaman grafiğinde sabit ivmeyi gösterebilir. Bu yüzden grafiği konu adıyla değil eksenlerdeki fiziksel büyüklüklerle okumak gerekir.
İlk on saniyede dört kontrol
- Yatay ve düşey eksen hangi büyüklükleri gösteriyor?
- Birimler nedir ve ölçek eşit aralıklı mı?
- Soru bir anı mı, aralığı mı soruyor?
- Negatif bölge yön mü, azalma mı, yoksa fiziksel olarak anlamsız bir değer mi?
Bu dört kontrol yapılmadan eğim veya alan hesabına geçmek, doğru matematiği yanlış fiziksel yoruma bağlayabilir.
Eğim ve alanı birimle doğrulayın
Eğimin anlamını ezberlemek yerine düşey eksenin birimini yatay eksenin birimine bölün. Konumun zamana oranı hız; hızın zamana oranı ivmedir. Alan için eksen birimlerini çarpın. Kuvvet–konum grafiğinde newton metre iş; hız–zaman grafiğinde metre yer değiştirme verir. Birim beklenen büyüklüğe ulaşmıyorsa yanlış işlem seçilmiş olabilir.
Grafiği sözel hikâyeye çevirin
Her parça için “büyüklük artıyor/azalıyor/sabit, değişim hızı artıyor/azalıyor” biçiminde bir cümle kurun. Eğri bir çizgide yalnız başlangıç ve bitiş değerine bakmayın; teğet eğiminin nasıl değiştiğini düşünün. Daha sonra aynı olayı şekil, formül ve grafikle temsil edin. Bu çalışma AYT fen çoklu temsil rehberiyle birlikte kullanıldığında transfer becerisini güçlendirir.
Çalışma setini aynı grafik türünden yirmi soruyla sınırlamayın. Aynı fiziksel olayın konum–zaman, hız–zaman ve ivme–zaman gösterimlerini art arda çevirin. Yanlışta “formülü unuttum” demeden önce eksen, eğim, alan veya işaret adımlarından hangisinin koptuğunu işaretleyin. Grafik okuma, ayrı bir konu değil birçok fizik ünitesinde kullanılan ortak bir dildir.
