Geometriye sıfırdan başlamak için önce temel kavramları ve açı ilişkilerini öğrenip ardından üçgenlere geçebilirsin. Bütün matematik konularını bitirmeyi beklemen gerekmez. Ancak basit denklem kurma, kesirlerle işlem yapma ve karekök gibi konulardaki eksikler, geometri çözümünde de önüne çıkabilir.
“Çözümü izleyince anlıyorum ama kendim yapamıyorum” diyorsan çalışmanı yalnızca konu anlatımıyla sürdürmek yerine, sorunun ilk adımını kendi başına bulmaya odaklanmalısın. Bunun için başlangıçta karmaşık şekillerden önce tek bir ilişkiyi kullandıran sorularla ilerlemek daha yönetilebilir bir yol sunar.
Geometri Yapamıyorum, Önce Neyi Kontrol Etmeliyim?
Bir soruyu çözememek her zaman aynı eksikten kaynaklanmaz. Önce nerede durduğunu belirlemeye çalış:
-
Sorudaki “açıortay”, “kenarortay” veya “yükseklik” ifadelerini anlamıyor musun?
-
Tanımları biliyor ama şeklin üzerinde kullanamıyor musun?
-
İlişkiyi kuruyor, ardından işlem hatası mı yapıyorsun?
-
Çözümde çizilen yardımcı çizginin neden gerektiğini mi anlayamıyorsun?
Örneğin üçgenin iç açıları toplamını bilmediğin için ilerleyemiyorsan konu eksiğin vardır. Bu toplamı biliyor fakat şekilde hangi açıları kullanacağını seçemiyorsan aynı bilgiyi farklı çizimlerde uygulamaya ihtiyacın vardır.
İlk çalışmanda birkaç temel soruyu süre tutmadan çöz. Her boşun yanına “tanım”, “ilişki” veya “işlem” diye kısa bir not koy. Böylece “Geometrim kötü” demek yerine hangi beceriyi çalışacağını görebilirsin.
Geometriye Temel Kavramlardan mı, Üçgenlerden mi Başlanmalı?
Temelin yoksa doğrudan üçgenlerin bütün özelliklerini öğrenmeye çalışmak yorucu olabilir. Önce doğru, ışın, doğru parçası, açı, diklik ve paralellik gibi kavramları tanımalısın.
Ardından bütünler ve tümler açılar, ters açılar ve paralel doğrularda açı ilişkileri üzerinde çalışabilirsin. Bu ilişkileri kullanabildiğinde üçgenlerde açı sorularına geçmek daha anlamlı olur.
Burada haftalarca aynı giriş konusunu tekrar etmek zorunda değilsin. Şekilde verilen bilgiyi doğru işaretleyebiliyor ve temel sorularda kullandığın kuralı açıklayabiliyorsan ilerleyebilirsin. Sonraki konularda ortaya çıkan eksiklere dönmen doğaldır.
TYT Geometri İçin Hangi Çalışma Sırası İzlenebilir?
Başlangıç için şu sırayı kullanabilirsin:
-
Temel geometrik kavramlar ve doğruda açılar.
-
Üçgende açılar ve kenar-açı ilişkileri.
-
Dik üçgen, Pisagor bağıntısı ve özel üçgenler.
-
İkizkenar ve eşkenar üçgen.
-
Açıortay, kenarortay ve yükseklik.
-
Üçgenlerde eşlik, benzerlik ve alan.
-
Çokgenler ve dörtgenler.
-
Çember ve daire.
-
Analitik geometri ve katı cisimler.
Bu liste bir öğrenme sırası önerisidir; sınav kapsamı veya soru çıkma garantisi değildir. Kullandığın kaynağın sıralamasında küçük farklılıklar olabilir.
Asıl dikkat edeceğin nokta, yeni konunun gerektirdiği bilgiyi kullanabilmendir. Örneğin benzerlik sorusunda oran kuramıyorsan kısa bir oran-orantı tekrarı yapıp geometriye dönebilirsin.
Matematik Temeli Olmadan Geometri Öğrenilir mi?
Geometri çalışmaya başlamak için matematiğin tamamını bitirmiş olman gerekmez. Bununla birlikte işlem becerilerini tamamen ayrı düşünmek de doğru olmaz.
Bir açı sorusunda 2x + 3x + 80 = 180 denklemini kurduğunu düşün. Geometrik ilişkiyi bulmuş olsan bile bu denklemi çözemiyorsan sonuç alamazsın. Benzer şekilde dik üçgende uzunluk bulurken kareköklerle işlem yapman gerekebilir.
Böyle bir durumda bütün geometri çalışmasını durdurmak yerine eksik işlem becerisini ayrıca çalışabilirsin. Hatanın hangi aşamada oluştuğunu ayırmak, zaten bildiğin konuları baştan izleyerek vakit kaybetmeni önler.
Geometri Formüllerini Ezberlemek Yeterli mi?
Formülü bilmek gerekir, fakat hangi koşullarda kullanılacağını da anlamalısın.
Örneğin üçgenin alanını hesaplarken taban ile o tabana ait yüksekliği eşleştirmen gerekir. Şekilde gördüğün herhangi iki uzunluğu çarpmak doğru sonucu vermez. Önce hangi uzunluğun yükseklik olduğunu, hangi doğruya dik çizildiğini belirlemelisin.
Her yeni bağıntıyı öğrenirken kendine üç soru sor:
-
Bu bağıntıyı kullanmak için hangi bilgi gerekli?
-
Gerekli bilgi soruda verilmiş mi, benim mi bulmam gerekiyor?
-
Şekil döndürülürse aynı ilişkiyi tanıyabilir miyim?
Bir formülü farklı çizimlerde kullanmak, yalnızca deftere birkaç kez yazmaktan daha doğrudan bir uygulama sağlar.
Geometri Sorularında İlk Adım Nasıl Bulunur?
Soruyu okuyunca hemen yardımcı çizgi aramak yerine verilenleri şekle aktar.
Eşit kenarları aynı işaretle belirt. Diklik varsa dik açı işaretini koy. Paralel doğruları belirginleştir. Soruda açıortay olduğu söylenen bir doğru varsa böldüğü açıları eşit olarak göster.
Sonra istenen büyüklüğe bak: Bir açı mı, uzunluk mu, alan mı aranıyor?
Örneğin AB = AC verilen bir ABC üçgeninde, bu eşitliğin karşısındaki B ve C açılarının eşit olduğunu işaretleyebilirsin. A açısı 40 dereceyse kalan 140 dereceyi iki eşit açı paylaşır; B ve C açıları 70’er derecedir.
Bu basit örnekte ilk adım, kenar eşitliğini açı eşitliğine çevirmektir. Daha karmaşık sorularda da çözümü başlatan şey çoğu zaman verilen bir bilgiden böyle küçük bir sonuç çıkarmaktır.
Ayrıca şeklin görünüşüne güvenerek eşitlik veya diklik varsayma. Çizimde öyle görünüyor olması, soruda o ilişkinin verildiği anlamına gelmez.
Çözümü İzleyince Anlıyorum Ama Kendim Neden Yapamıyorum?
Çözüm videosunda hangi bilgiye bakacağını öğretmen seçer. Soruyu tek başına çözerken bu seçimi senin yapman gerekir. Bu nedenle anlatılan çözümü takip edebilmek, aynı soruyu bağımsız çözebildiğini henüz göstermez.
Çözümü izledikten sonra sayfayı kapatıp temiz bir şekil çiz. İlk adımı neden attığını söyleyerek soruyu yeniden çöz. Takıldığında bütün videoyu baştan açmak yerine yalnızca eksik kalan adımı kontrol et.
Ertesi gün aynı soruya tekrar bakabilir, ardından aynı bilgiyi kullanan farklı bir soru çözebilirsin. Böylece yalnızca gördüğün çözümü hatırlayıp hatırlamadığını değil, yöntemi başka bir soruda kullanıp kullanamadığını da kontrol etmiş olursun.
Geometriye Başlarken Günde Kaç Soru Çözülmeli?
Herkes için geçerli tek bir soru sayısı yoktur. Başlangıçta on soruyu inceleyerek çözmek, elli sorunun çözümünü peş peşe izlemekten daha anlamlı bir çalışma olabilir.
Örnek bir oturumu şöyle düzenleyebilirsin:
-
10 dakika: Önceki çalışmadaki iki hatayı tekrar et.
-
15 dakika: Yeni bir kavramı ve birkaç çözümlü örneği incele.
-
20 dakika: Aynı konudan soruları kendi başına çöz.
-
5 dakika: Takıldığın noktaları not et.
Bu süreler zorunlu değildir. Gününe ve seviyene göre değiştirebilirsin. Çalışmanın sonunda “Kaç soru gördüm?” sorusuyla birlikte “Hangisini artık yardım almadan çözebiliyorum?” sorusunu da sor.
Üçgenleri Tamamen Bitirmeden Diğer Konulara Geçilir mi?
Üçgenlerdeki her zor soruyu çözmeyi beklemek zorunda değilsin. Temel açı ilişkilerini, dik üçgeni ve üzerinde çalıştığın diğer temel bağıntıları kullanabiliyorsan sonraki konulara geçip üçgenleri tekrarlarla sürdürebilirsin.
Ancak temel soruların çoğunda çözümü açıyorsan hızla konu değiştirmek eksikleri biriktirebilir. Böyle bir durumda tüm üçgenler bölümünü yeniden bitirmeye çalışmak yerine takıldığın alt başlığa dön.
Örneğin açı sorularını yapıyor, benzerlik oranını kuramıyorsan çalışmanı benzerliğe yoğunlaştır. Eksik olan beceriyi belirlemek, tekrarını daha kısa ve amaca uygun hâle getirir.
Geometride İlerlediğimi Netler Artmadan Nasıl Anlarım?
Deneme netlerinin yanında daha küçük değişimleri de takip edebilirsin:
-
Sorudaki bilgileri şekle daha doğru aktarıyor musun?
-
Daha önce boş bıraktığın bir soruda artık ilk adımı bulabiliyor musun?
-
Çözümü izlerken yapılan işlemin gerekçesini açıklayabiliyor musun?
-
Öğrendiğin ilişkiyi farklı çizilmiş bir şekilde tanıyabiliyor musun?
Bu değişimler tek başına belirli bir net artışını garanti etmez; fakat çalışmanda nelerin geliştiğini gösterir.
Bugünkü hedefini “Geometriyi bitireceğim” diye koymak yerine daha somut seçebilirsin: “Paralel doğrularda açı ilişkilerini kullanacağım ve çözemediğim sorularda nerede durduğumu belirleyeceğim.” Bir sonraki çalışma oturumunda nereden devam edeceğini böylece daha kolay bilirsin.