“Matematikte sürem yetmiyor” cümlesi çoğu zaman eksik bir teşhistir. Süre gerçekten tek sorun olabilir; fakat yavaşlığın altında konu eksiği, yönteme geç karar verme, gereksiz işlem veya yanlış soru sırası da bulunabilir. Üç denemelik protokolün amacı daha hızlı çözmeye zorlamak değil, kaybın nerede başladığını ayırmaktır.
Hazırlık: Beş veri noktası
Her denemede Matematik bölümü için şu beş veriyi kaydet:
- Matematiğe başladığın dakika
- Matematikte harcadığın toplam süre
- İlk turda işaretlenen soru sayısı
- Yanlış ve boşların hata türü
- Üç dakikadan uzun kaldığın soru sayısı
Süreyi her soru için ölçmek gereksiz yük oluşturabilir. Bunun yerine üç dakikayı aşan soruların numarasını kitapçıkta küçük bir noktayla işaretle. Deneme sonunda bu soruların doğru olup olmadığını kontrol et. Uzun süre harcanıp yanlış yapılan sorular, planın en pahalı kayıplarıdır.
1. deneme: Müdahalesiz temel ölçüm
İlk denemede alıştığın sırayı değiştirme. Yalnızca veri topla. Sonra boş ve yanlışları şu üç ana gruba ayır:
- Bilgi: Kuralı, tanımı veya temel bağıntıyı bilmiyordum.
- Yöntem: Konuyu biliyordum ama uygun başlangıcı bulamadım veya gereksiz uzun yol seçtim.
- Süre/karar: Çözebilirdim; fakat soruda fazla kaldım, geri dönemeden süre bitti ya da kolay soruyu geç gördüm.
Bir soruya iki etiket verilebilir; ancak ana nedeni seç. Örneğin problem sorusunda denklem kurmayı 90 saniye düşündükten sonra uzun işlem yapmak “süre” değil, önce “yöntem” problemidir.
2. deneme: İki tur kuralını test et
İkinci denemede konu çalışmasını ve genel rutini mümkün olduğunca sabit tut; yalnızca iki tur kuralını ekle. İlk turda başlangıç yolu 30–40 saniye içinde görünmeyen veya işlem yükü yüksek görünen soruyu işaretleyip geç. İkinci turda işaretli sorulara geri dön.
Karşılaştıracağın şey yalnızca net değildir. İlk turda görülen soru sayısı arttı mı? Son on dakikada ilk kez gördüğün kolay soru sayısı azaldı mı? Üç dakikadan uzun kalıp yanlış yaptığın soru sayısı düştü mü? Bunlar iyileşmişse iki tur sistemi toplam nette hemen görünmese bile doğru sorunu hedefliyor olabilir.
3. deneme: Bilgi onarımını test et
İlk iki denemede en az iki kez tekrar eden bilgi veya yöntem başlığını seç. Denemeden önceki gün yalnızca o başlıkta kısa bir onarım uygula: bir sayfalık özet, üç çözümlü örnek ve 12 soruluk karışık set. Üçüncü denemede soru sırasını ikinci denemedeki gibi koru.
Seçilen başlıktaki kayıp azalıyor fakat toplam Matematik süresi değişmiyorsa ana engel bilgi/yöntem tarafındadır. Başlık düzelmesine rağmen son bölüm yine yetişmiyorsa ikinci bir süre problemi vardır. Böylece “ya bilgi ya süre” gibi sahte bir ikilem yerine, iki sorunun ağırlığını ayrı görürsün.
| Üç denemelik desen | Öncelikli teşhis | Bir haftalık müdahale |
|---|---|---|
| İlk tur soru sayısı düşük, bilgi hatası yüksek | Konu temeli | 2 konu onarımı + temel/orta set |
| Bilgi hatası düşük, uzun kalınan soru çok | Yöntem seçimi | Çözümlü örnek karşılaştırması + 40 saniye geçiş kuralı |
| İlk 25 soru iyi, son bölüm görülmüyor | Soru sırası ve tempo | İki tur + bölüm kontrol noktaları |
| Süre yeterli, yanlışlar işlem/işaret | Doğruluk rutini | Satır düzeni + soru kökü kontrolü |
Kontrol noktaları belirle
“Hızlanacağım” ölçülebilir değildir. Bunun yerine kişisel deneme sürene göre iki kontrol noktası seç. Örneğin Matematiğe 45 dakika ayırıyorsan 15. dakikada ve 30. dakikada kaç soruyu görmüş olmayı beklediğini yaz. Bu hedef sabit bir evrensel sayı değildir; ilk denemedeki verinden türetilir.
Kontrol noktasında gerideysen panikle rastgele hızlanma. Önce uzun kaldığın soruyu bırak, bir sonraki kısa görünen soruya geç. Tempo yönetimi, her soruyu daha hızlı çözmekten çok pahalı beklemeleri azaltmaktır.
Çözüm videosunu nasıl kullanmalı?
Videoyu açmadan önce soruya ikinci kez en fazla üç dakika ver ve takıldığın adımı yaz. Videoda tüm çözümü pasif biçimde izlemek yerine sadece o adıma kadar ilerle, videoyu durdur ve kalanını kendin tamamla. Sonra çözümün başlangıç işaretini bir cümleyle kaydet: “oran sabitse değişkene tek değer ver”, “şekilde paralellik varsa benzerlik ara” gibi. Bir sonraki benzer soruda hatırlaman gereken şey bütün çözüm değil, başlangıç sinyalidir.
Protokolün sonunda karar
- Bilgi hataları yarıdan fazlaysa süreli setleri azalt, konu onarımını artır.
- Yöntem hataları baskınsa aynı konudan çok soru çözmek yerine farklı çözüm yollarını karşılaştır.
- Süre/karar hataları baskınsa branş denemesi, iki tur ve kontrol noktaları kullan.
- Dikkat hataları baskınsa hız hedefi koymadan önce işlem düzeni ve son kontrol alışkanlığı oluştur.
Üç deneme kesin hüküm vermek için değil, rastlantıyı azaltmak için asgari bir örnek sağlar. Denemelerin güçlüğü çok farklıysa aynı yayınevinin benzer seviyedeki uygulamalarını karşılaştır veya değerlendirme süresini uzat.
Resmî kapsam ve materyal
Bu protokol kişisel çalışma analizi içindir. Sınavın güncel kapsamı ve kuralları için ÖSYM duyurularını; kazanım odaklı tekrar ve örnek materyaller için MEB OGM Materyal kaynaklarını kontrol et.
