Defterde başlıklar düzenli, önemli yerler renkli ve bütün açıklamalar eksiksiz. İki saattir çalışıyorsun ama henüz tek bir soruyu kendi başına çözmedin. Kitabı kapattığında da yazdıklarının ne kadarını anlatabildiğinden emin değilsin.

Bir başka gün hazır konu özeti açıyorsun. Bu kez her şey önünde olduğu için hızlı ilerliyorsun. Fakat birkaç sayfa sonra “Okudum ama gerçekten öğrendim mi?” diye düşünüyorsun.

YKS hazırlığında not tutmakla hazır not kullanmak arasında seçim yaparken yalnızca zaman hesabına bakmak yeterli değildir. Hazırladığın veya okuduğun notun sonraki çalışmanda ne işe yaradığını da görmen gerekir.

YKS için her konunun özeti çıkarılmalı mı?

Her konuyu baştan sona yeniden yazmak zorunda değilsin. Elindeki kaynakta açık biçimde anlatılmış ve gerektiğinde kolayca bulabildiğin bilgileri ayrı bir deftere geçirmek sana ek bir yarar sağlamayabilir.

Özet çıkarmak için önce ihtiyacını belirle. Konunun genel yapısını mı görmek istiyorsun? İki kavramı mı karıştırıyorsun? Yoksa sürekli unuttuğun birkaç ayrıntıyı mı bir araya getireceksin?

Örneğin bir ünitenin bütün açıklamalarını kopyalamak yerine, karıştırdığın kavramları kısa bir karşılaştırmada toplamak daha kullanışlı olabilir.

Notun kapsamını kitabın uzunluğu değil, tekrar sırasında ihtiyaç duyacağın bilgiler belirlesin.

Kendi notumu hazırlamak mı, hazır not kullanmak mı daha iyi?

Kendi notunu hazırlarken hangi bilgiyi seçeceğine ve nasıl açıklayacağına karar verirsin. Hazır not ise bu düzenleme işinin bir bölümünü önceden sunar. Hangisinin daha uygun olduğu, konuya ne kadar hâkim olduğuna ve elindeki notun niteliğine bağlıdır.

Hazır bir özetteki kavramları anlamıyorsan yalnızca kısa olduğu için o metinle ilerlemek zor olabilir. Daha ayrıntılı bir açıklamaya dönmen gerekebilir.

Konuyu biliyor ve birkaç noktayı hatırlamak istiyorsan hazır not üzerinde küçük işaretlemeler veya kişisel açıklamalar yapmak yeterli olabilir.

İki yöntemi birlikte kullanabilirsin. Hazır notu temel alıp yalnızca kendi karıştırdığın noktaları eklemek, bütün konuyu yeniden yazmadan kişisel bir tekrar kaynağı oluşturmanı sağlar.

Not tutmak ne zaman zaman kaybına dönüşür?

Yazdığın sayfalar artarken konuya ilişkin yapabildiklerin değişmiyorsa not tutma biçimini gözden geçir.

Özellikle şu durumlara dikkat edebilirsin:

  • Anlamadığın cümleleri açıklığa kavuşturmadan kopyalamak.

  • Sayfa düzenini değiştirmek için aynı notları tekrar tekrar yazmak.

  • Soru çözmeyi, bütün defter tamamlanana kadar ertelemek.

  • Hazırladığın notlara daha sonra hiç dönmemek.

  • Kaynakta zaten kolayca bulunan her örneği yeniden geçirmek.

Düzenli bir defter kullanmakta sorun yok. Ancak düzenleme işi, öğrenme ve uygulama için ayırdığın zamanın tamamını almamalı.

Bir konu özeti ne kadar uzun olmalı?

Her konu için aynı sayfa sınırını koymak gerekmez. Ancak özet, ihtiyaç duyduğun bilgiyi asıl kaynaktan daha kolay bulmanı sağlamalıdır.

Özetin neredeyse kitabın ilgili bölümü kadar uzunsa hangi bilgileri neden seçtiğini yeniden inceleyebilirsin. Bütün ayrıntıları çıkarıp metni anlaşılmaz hâle getirmek de çözüm değildir.

Kullanışlı bir notta şu unsurlar bulunabilir:

  • Temel kavramın kısa açıklaması.

  • Kuralın geçerli olduğu koşul.

  • Karıştırılan bir ayrım veya istisna.

  • Gerekiyorsa kısa bir örnek.

  • Ayrıntılı açıklamanın bulunduğu sayfa veya bölüm.

Böylece notun hem kısa kalır hem de ihtiyaç duyduğunda asıl kaynağa dönmeni sağlar.

Konuyu öğrenmeden özet çıkarmaya başlanır mı?

İlk okumada kısa işaretlemeler yapabilirsin. Ancak henüz konunun ana fikrini anlamadan ayrıntılı bir özet hazırlamak, önemliyle önemsizi ayırmanı zorlaştırabilir.

Önce küçük bir bölümü oku veya dinle. Ardından kaynağı kapatıp o bölümde ne anlatıldığını kendi cümlelerinle açıklamayı dene.

Açıklayamadığın noktaları kontrol ettikten sonra kısa notunu oluşturabilirsin. Böylece özet, gördüğün cümleleri yeniden yazmaktan farklı bir işe dönüşür.

Bütün ünitenin bitmesini beklemek zorunda değilsin. Anlamlı alt başlıklarla ilerleyebilirsin.

Matematik ve fen derslerinde nasıl not tutulmalı?

Yalnızca formül listesi hazırlamak, o formülü hangi durumda kullanacağını göstermeyebilir. Bu nedenle formülün yanına kullanım koşulunu ve karıştırdığın noktayı eklemeyi düşünebilirsin.

Örneğin bir işlemde sürekli aynı işaret hatasını yapıyorsan bütün çözümü kopyalamak yerine hatanın oluştuğu adımı not et. Gerekiyorsa kısa bir örnek ekle.

Bir soruda farklı bir çözüm yolu gördüğünde de yalnızca işlemleri yazmakla yetinme. O yolu seçmeni sağlayan ipucunu belirt: Sorunun hangi özelliği bu yöntemi kullanmayı mümkün kılıyor?

Sonrasında benzer bir soruyu notlara bakmadan çözmeyi dene. Notu anlamakla bilgiyi kullanabilmek arasındaki farkı böylece görebilirsin.

Sözel derslerde uzun uzun yazmak gerekir mi?

Her bilgiyi paragraf hâlinde yeniden yazman şart değildir. Karşılaştırma, kısa soru-cevap veya neden-sonuç ilişkisi şeklinde düzenlenmiş notlar bazı konularda daha kullanışlı olabilir.

Örneğin iki kavramı karıştırıyorsan ortak yönlerini ve farklarını yan yana yazabilirsin. Bir olayın sırasını takip etmekte zorlanıyorsan kısa bir zaman çizelgesi oluşturabilirsin.

Ancak bilgiyi kısaltırken anlamı bozmamaya dikkat et. Bir cümleden önemli bir koşulu çıkarmak, notu daha kısa ama yanlış hâle getirebilir.

Hazırladığın özeti ilk kullanımdan önce kaynağınla karşılaştır. Özellikle tanımlarda ve birbirine yakın kavramlarda doğruluğu kontrol et.

Hazır ders notlarının güvenilir olduğunu nasıl anlarım?

Önce notun kim tarafından hazırlandığına, hangi ders ve kapsam için düzenlendiğine bak. Kaynağı belirsiz bir dosyayı yalnızca kısa veya güzel göründüğü için temel çalışma materyalin yapma.

Anlatımın açık olması kadar bilgilerin doğru olması da önemlidir. Şüphelendiğin tanımları, kuralları ve örnekleri ders kitabından veya öğretmeninden kontrol edebilirsin.

Hazır notun eksiksiz olduğunu da varsayma. Bazı özetler yalnızca hatırlatma amacıyla hazırlanır; ilk kez konu öğrenen biri için gerekli açıklamaları içermeyebilir.

Konu sınırlarını ve ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığını incelemeden yalnızca o dosyaya bağlı kalma.

Notları renklendirmek ve altını çizmek yeterli mi?

Renkler, sayfada bilgiyi bulmanı kolaylaştırabilir. Fakat bir cümlenin altını çizmiş olman, onu daha sonra açıklayabildiğini göstermez.

Birkaç paragrafın neredeyse tamamını işaretliyorsan seçme işlemi anlamını kaybediyor olabilir. Renkleri az sayıda, belirli amaçlarla kullanmayı deneyebilirsin. Örneğin bir renk tanımlar, başka bir işaret karıştırdığın noktalar için olabilir.

Asıl kontrolü sayfanın görünümünden sonra yap: Notu kapat ve işaretlediğin bilgiyi açıklamayı dene. Eksik kalan yeri yeniden incele.

Hazırladığım notlardan nasıl tekrar yapmalıyım?

Notu baştan sona yeniden okumak bir seçenek olsa da her tekrarı yalnızca okumayla sınırlamak zorunda değilsin.

Başlığı görüp açıklamayı kapatarak kendine soru sorabilirsin. Bir kavramın tanımını, iki durum arasındaki farkı veya bir kuralın kullanım koşulunu hatırlamaya çalış.

Ardından cevabını notla karşılaştır. Eksik veya yanlış olan bölümü düzelt. Uygulama gerektiren bir konuysa kısa bir soruyla kontrol et.

Örneğin “Bu formül nedir?” sorusunun yanında “Hangi durumda kullanılır?” ve “Hangi durumda kullanılamaz?” sorularına da yer verebilirsin.

Yeni öğrendiğim her bilgiyi özete eklemeli miyim?

Her ekleme notu daha kullanışlı hâle getirmeyebilir. Aynı bilgiyi farklı cümlelerle tekrar yazmak veya bütün soru çözümlerini eklemek, kısa özeti zamanla ikinci bir kitaba dönüştürebilir.

Yeni bir bilgi eklemeden önce neden gerekli olduğunu düşün. Gerçekten eksik bir koşulu mu tamamlıyor? Tekrarladığın bir hatayı mı açıklıyor? Yoksa zaten yazılı olan şeyi mi yeniden söylüyor?

Uzun bir çözümü eklemek yerine kaynaktaki yerini not etmek yeterli olabilir. Böylece gerektiğinde ayrıntıya ulaşırsın, özetin de kolay taranabilir kalır.

Not tutmayla soru çözümü nasıl dengelenebilir?

Notların tamamen bitmesini, soru çözmeye başlamak için şart hâline getirme. Küçük bir konu bölümünü çalışıp kısa notunu hazırladıktan sonra uygulamaya geçebilirsin.

Sorular, notunda eksik kalan bir noktayı gösterebilir. O zaman bütün sayfayı yeniden yazmak yerine ilgili açıklamayı eklersin.

Bugün hazırladığın bir özeti açıp şu soruyu sor: “Bu sayfa bir sonraki çalışmamı nasıl kolaylaştıracak?” Cevap veremediğin bölümleri kısalt, eksik koşulları tamamla ve ardından kaynağı kapatıp bilgiyi kullanmayı dene. Notlarının işe yarayıp yaramadığını en iyi, onlara bakmadan yapabildiklerin gösterecektir.